สำนวนภาษาน่าสนใจในเวตาล

พรสวรรค์  คำบุญ

                 ก่อนอื่นต้องปูพื้นฐานความเข้าใจให้กับท่านผู้อ่านก่อน  นิทานเวตาลเป็นนิทานที่กล่าวถึงกษัตริย์ที่มีพระนามว่า พระวิกรมาทิตย์(วิ-กระ-มา-ทิด) และพระราชโอรส  ได้รับมอบภารกิจจากโยคี ให้ไปนำตัวเวตาล ที่แขวนอยู่บนต้นอโศก ซึ่งหากนำมาให้โยคีได้ พระราชาก็จะสามารถปกครองบ้านเมืองได้อย่างร่มเย็นเป็นสุข  แต่การนำตัวเวตาลใส่ย่าม และเดินทางไปหาโยคีนั้น  เวตาลจะท้าทายพระราชา ด้วยการเล่านิทานให้พระองค์ฟัง นิทานที่ทรงฟังในแต่ละเรื่องจะมีปริศนาให้ไขคำตอบ  หากพระราชาเผลอตอบกลับเมื่อใด   เวตาลจะลอยกลับไปเกาะที่ต้นอโศกเหมือนเดิม ซึ่งพระราชาจะต้องกลับไปรับเวตาลลงมาใหม่ 

             นิทานเรื่องเวตาลนี้ สมเด็จพระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ ได้ทรงนิพนธ์ไว้ ๑๐  เรื่อง เวตาลมีลักษณะเป็นนิทานซ้อนนิทาน ในเนื้อหานิทานย่อยที่เวตาลเล่านั้น มีใจความประทับใจหลายแห่ง ดังจะได้ยกมากล่าวถึงเนื้อเรื่องโดยสังเขปและข้อความที่น่าสนใจ ดังต่อไปนี้

             นิทานเรื่องที่ ๓  เนื้อเรื่องจะกล่าวถึง วีรพล นายทหารผู้ซื่อสัตย์และจงรักภักดีต่อพระราชา  ที่ทรงพระนามว่า ท้าวรูปเสน  เรื่องมีอยู่ว่า  วีรพลได้ฟังคำทำนายของนางฟ้าที่ชื่อว่าพระลักษมี ที่บอกว่า ในอีกหนึ่งเดือนข้างหน้า พระราชาจะประชวรหนักจนเสด็จสวรรคต และจะเกิดความเสื่อมขึ้นในบ้านเมือง  นางฟ้าได้บอกวิธีที่จะป้องกันไม่ให้เกิดเรื่องนี้คือ ให้วีรพลตัดศีรษะบุตรชาย และนำศีรษะนั้นไปเซ่นบูชาต่อพระเทวี   วีรพลได้ขอให้บุตรชายเสียสละชีวิตตนเอง ซึ่งบุตรชายก็เชื่อฟังบิดาและยินดีเสียสละศีรษะของตน  เพื่อให้พระราชามีพระชนมายุยืน    ขอเล่าย่อๆ ไว้เพียงเท่านี้ค่ะ   ถ้าใครอยากรู้เรื่องต่อจนจบ  ต้องอ่านเองถึงจะสนุก

             เรื่องนี้เราจะได้เห็นตัวอย่างของความกล้าหาญ และการเสียสละชีวิต เพื่อการธำรงไว้ซึ่งสถาบันพระมหากษัตริย์  แม้ไม่มีใครรู้เห็นการกระทำของพวกเขา ส่วนใจความประทับใจ มีว่า

    ใครมีบุตรว่าง่ายกายปราศจากไข้         มีหทัยเสาะหาวิชาขลัง
ทั้งมีเพื่อนฉลาดเฉลียวช่วยเหนี่ยวรั้ง       มีเมียฟังถ้อยคำประจำใจ
ผู้นั้นดีมีบุญอาจจุนค้ำ                                 โลกให้จำเริญสุขปลดทุกข์ได้
ชนทั้งหลายคลายร้อนหย่อนแยงภัย        เพราะเขาให้ความสุขปราศจากทุกข์เจียวฯ

       กล่าวโดยสรุปบทประพันธ์กล่าวว่า  หัวหน้าครอบครัวที่มีลูกดี  มีเพื่อนดี  และมีภรรยาดี  จะเป็นผู้ที่มีบุญ และครอบครัวก็จะพบกับความสุข   สังคมปัจจุบันก็ยังพิสูจน์ได้ว่า เป็นจริงตามคำประพันธ์นี้

      อีกตัวอย่างคือนิทานเวตาลเรื่องที่ ๕

             เป็นเรื่องของหญิงสาวที่มี่ชื่อว่า นางโศภนี  ตอนเป็นเด็กหมอดูทำนายว่านางจะเผาตัวเองตายเพราะความรัก   ดังนั้นพ่อของนางจึงเลี้ยงดูแบบกักขังให้อยู่แต่ในกำแพงบ้าน   ไม่ให้นางได้พบกับกับใครโดยเฉพาะเหล่าชายหนุ่ม  วันหนึ่ง เกิดไฟไหม้บ้าน เศรษฐีเลยนำนางออกมาข้างนอก บังเอิญพระราชาจับโจรได้และให้นำตัวแห่ประจานไปรอบเมือง ก่อนนำไปประหาร เมื่อนางโศภนีได้เห็น และสบตากับโจร นางก็เชื่อทันทีว่า  ผู้ชายคนนี้แหละคือสามีนาง นางขอให้พระราชาอภัยโทษให้ แต่พระราชาทรงให้ไม่ได้   ต่อเมื่อโจรถูกประหารไปต่อหน้า นางเลยทำพิธีเผาตัวเองตายตาม   

            ส่วนใจความที่ประทับใจก็มาจาก ตอนที่นางโศภนีกล่าวว่าจะสละชีพเพื่อแลกกับอิสรภาพของโจร  ทำให้โจร ทั้งหัวเราะและร้องไห้พร้อมๆ กัน คนที่มารอดูการประหารก็ประหลาดใจ  

            เวตาลได้พูดเกี่ยวกับการหัวเราะและร้องไห้ว่า  

             “มนุษย์อาจหัวเราะแลร้องไห้ อาจร้องไห้แลหัวเราะได้ด้วยเหตุทุกอย่างในโลก ตั้งแต่ความตายแห่งเพื่อนบ้าน ซึ่งมักจะไม่เกี่ยวอะไรกับตัวเลย จนถึงความตายของตนเอง ซึ่งเกี่ยวกับตัวเป็นอันมาก ส่วนข้าพเจ้านั้นเป็นผู้หัวเราะเห็นขันได้ทุกอย่างทุกเวลา เพราะการหัวเราะย่อมช่วยให้มันสมอง มีอาการฉับไว ช่วยให้ปอดมีกำลังขึ้น ช่วยให้เค้าหน้างดงามทวีขึ้น …”

            ใจความนี้มีความจริงและแง่คิดแฝงในคำพูดของเวตาล ที่ว่าคนเราหัวเราะและร้องไห้ได้ในทุกเรื่อง มีความสุขก็หัวเราะ  มีความทุกข์ก็หัวเราะ เหมือนโจรในเรื่อง   ส่วนการร้องไห้ก็คล้ายๆ กัน มีความสุขก็ร้องไห้ได้  แต่โดยสรุปแล้ว คนเราก็อยากจะหัวเราะมากกว่าร้องไห้ เพราะหัวเราะทำให้โลกสดใสอย่างที่เวตาลว่า และที่สำคัญทำให้ผิวพรรณสดใสด้วย

            ขอยุติเนื้อหาไว้เพียงเท่านี้ก่อน เดี๋ยวจะหนักเกินไป คราวหน้าจะกลับมาพูดคุยเรื่องนี้ให้ฟังต่อ แล้วพบครูตุ๋มใหม่ค่ะ  สวัสดีค่ะ

4 thoughts on “สำนวนภาษาน่าสนใจในเวตาล

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s